Zasada praworządności oznacza, że organy administracji działają na podstawie przepisów prawa. Praworządność oznacza przestrzeganie prawa w sferze jego stanowienia i stosowania. Postulat przestrzegania prawa jest kierowany wyłączanie do organów władzy publicznej. Działanie na podstawie prawa oznacza zasadne, zgodne z prawem, stosowanie prawa. Organ stosując prawo musi zgodnie z prawem procesowym i materialnym ustalić swoją zdolność prawną i właściwość danego rodzaju spraw. Działanie na podstawie prawa oznacza działanie na podstawie obowiązującej normy prawnej, a prawidłowe ustalenie normy prawnej powoduje ustalenie prawidłowych następstw. Rdzeniem państwa prawnego jest zasada praworządności. Aby państwo mgło zostać uznane za praworządne, wystarczy, że przestrzegają w nim organy władzy państwowej i lokalnej. Katedra Pedagogiki Katolickiej świadoma owego znaczenia praworządności, szczególnie w kontekście ostatnich wydarzeń nie tylko w Polsce, zorganizowała w dniu 18 marca 2014 roku w Stalowej Woli, Międzynarodową Konferencję Naukową na temat: „Współczesna praworządność: czy to fakt?”. Konferencja składająca się z dwóch części – sesji plenarnej i pracy w tematycznych panelach, stała się okazją do głębszego wejścia merytorycznego w problematykę tak istotną dla każdego z nas. (Poniżej galeria foto z konferencji)
Konferencję rozpoczęto modlitwą po której wprowadzenia w jej tematykę dokonał ks. prof. Jan Zimny. Następnie swoje wystąpienia w tej części zaprezentowali: dr Monika Torczyńska (UMCS), która przybliżyła temat: „Kryzys praworządności a kryzys zaufania - z perspektywy badacza współczesnej kultury prawnej”. Z kolei dr Ewa Kopeć (KUL) zaprezentowała temat: „Aktualność korczakowskich praw dziecka”. Natomiast dr Artur Lis (KUL) przedłożył problematykę „Praworządności w średniowieczu” zaś mgr Arkadiusz Polański (UŚ) „System źródeł prawa w Polsce”. Ponadto wystąpienie w tej części zaprezentował mgr Mateusz Świercz (UŚ) przybliżając „Wybrane instytucje stojące na straży praworządności w Polsce”.
Po przerwie nastąpiła druga część konferencji – praca w pięciu panelach tematycznych. Pierwszy panel – ogólny - poprowadził ks. prof. Jan Zimny. W ramach jego prac swoje tematy zaprezentowali: mgr Nina Dymkowska (UWM) - „Prawo do urlopu "tacierzyńskiego" w opinii internautów”; mgr Edyta Bartela (UŁ) - „Normy etyczne zawodu adwokata”; mgr Władysław Jóźwicki (UAM) - „Odesłanie prejudycjalne do TSUE jako wymóg praworządności”; mgr Joanna Garbulińska-Charchut (AI) - „Rola mediów w kształtowaniu współczesnej praworządności”; mgr Katarzyna Stępkowska (UKSW) – „Γραφός πόρνη – the image of women in pornography”; mgr Tomasz Kocurek (UJ) - „Koncepcja wolności pod rządami prawa Friedricha Augusta von Hayeka i jej wpływ na działalność państwa”; mgr Justyna Knap-Gieroń (UŚ) - „Pozycja jednostki na gruncie współczesnej praworządności”; mgr Ewa Gidel-Stefaniec (KA) – „Dzieciobójstwa w Polsce”; mgr Bartłomiej Pocztowski (UMCS) – „Specyfika norm programowych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 02 kwietnia 1997 r.”; Łukasz Lewkut (KUL) – „Neopozytywizm prawny a prawo do życia na przykładzie ustawodawstwa belgijskiego”; mgr Renata Matusiak (KUL) – „Łamanie praw człowieka a współczesna praworządność”.
Panel drugi – cywilny – poprowadziła dr Ewa Kopeć (KUL), która w sposób plastyczny – jak zawsze przedstawiła pracę w panelu. Wśród prelegentów tego panelu wystąpili: lek. med. Justyna Kinga Stępkowska (UKSW) - “The conscience and the rule of law in medicine”; mgr Anna Kazaniecka (UWM) – “Możliwości podjęcia terapii przez osoby uzależnione od hazardu”; mgr Sylwia Piotrowska (UWM) – “Instytucjonalne i proceduralne gwarancje ochrony prawa”; mgr Karolina Jurowicz (KUL) – „Pomoc państwa w nabyciu pierwszego mieszkania”; mgr Paulina Woś (KUL) – „Ingerencja Sądu opiekuńczego we władzę rodzicielską rodziców żyjących w rozłączeniu”; mgr Maciej Jarota (KUL) – „Praworządność pracodawcy w kontekście pracowniczych zasad prawa pracy zawartych w Kodeksie pracy”; mgr Dominika Zybała (KUL) – „Ława przysięgłych w wymiarze sprawiedliwości Stanów Zjednoczonych”; Marek Mandela (KUL) – „Prawo do drogi sądowej jako zasadniczy przejaw praworządności w postępowaniu cywilnym”; Justyna Świerczek (KUL) – „Porządek prawny a porządek społeczny”; Marcin Kasprzyk (KUL) – „Dyrektywa przeciwdziałania przewlekłości postępowania cywilnego a rzeczywistość”; mgr Joanna Główka (KUL) – „Rola spółdzielców w aspekcie zagadnień współczesnej praworządności”; Sylwester Śmiech (KUL) – „Rola i znaczenie praworządności w życiu publicznym”; Anna Niedbała (WSE) – „Kompetencje organów władzy państwowej w zakresie ochrony bezpieczeństwa”.
Jako trzeci panel – karny – poprowadził mgr Arkadiusz Polański (UŚ). W zespole prelegentów wystąpili: Karolina Sidorska (KUL) – „Legat windykacyjny - nowe rozrządzenie testamentowe”; mgr Magdalena Jaworek (UWM) – „Plagiat i ściąganie jako współczesna plaga studiowania”; Adrianna Tymieniecka (UWM) – „Najwyższa Izba Kontroli w walce z korupcją”; mgr Agata Kotwica (UŁ) – „Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności karnej w świetle planowanej nowelizacji procedury karnej”; mgr Monika Próbka (UMK) – „Standard adekwatnego i skutecznego śledztwa w tzw. sprawach czeczeńskich”; mgr Anna Reterska (UŁ) – „Skarga na przewlekłość postępowania jako instrument dyscyplinujący sądy cywilne”; Barbara Woźniak (UAM) – „Analiza działalności Trybunału Stanu w kontekście zasady praworządności”; Dominik Wysocki (UAM) – „Status prokuratury wobec zasady trójpodziału władzy w Polsce”; mgr Maja Mroczek (UŁ) – „Wykonanie kontaktów z dzieckiem”; mgr Piskorowska Aleksandra (KUL) – „Sytuacja więźniów i byłych więźniów w Polsce”; Piotr Krzyżanowski (KUL) – „Sprawność sądownictwa jako gwarant praworządności”.
Kolejny panel, czyli czwarty – społeczny – poprowadził mgr Mateusz Świercz (UŚ). Wśród wielu ciekawych zagadnień poruszono m.in.: mgr Dawid Lis (UŁ) – „Próba regulacji prawnej związków partnerskich a konstytucyjna zasada ochrony małżeństwa”; Patryk Rejs (UAM) – „Relacje Państwo - Kościół katolicki dawniej i dziś na przykładzie polskich konkordatów”; mgr Iga Ohde (UŁ) – „Współczesna interpretacja pojęcia praworządności”; mgr Wioletta Szarecka (UWM) – „Lekceważenie praw osób niepełnosprawnych a kampanie społeczne”; mgr Robert Trzaskowski (UŁ) - Godność człowieka – źródło wolności i praw”; mgr Agnieszka Orzeszko (KA) – „Niepełnosprawność w wytycznych Światowej Organizacji Zdrowia”; Iwona Knap (WSEPNM) – „Zagrożenia bezpieczeństwa publicznego w świetle współczesnej praworządności”; mgr Damian Bara (KUL) – „Postępowanie mediacyjne w sprawach sądowoadministracyjnych”; mgr Mateusz Szast (KUL) – „Polityka imigracyjna i azylowa UE w świetle współczesnej praworządności”.
I jako ostatni panel z pięciu – administracyjny – poprowadziła dr Monika Torczyńska (UMCS). Tematyka jaka została przybliżona w tym panelu dotyczyła: mgr Paweł Kędziora (KRP) – „Zasada praworządności w postępowaniu administracyjnym”; mgr Remigiusz Chęciński (UAM) – „Polityka pieniężna jako jeden z aspektów imperium państwowego”; lic. Elżbieta Szulc-Wałecka (UMCS) – „Prawo do dobrej administracji - od idealnej wizji do praktyki”; Karolina Jagosz (KUL) – „Ochrona praw pacjenta i gwarancje ich poszanowania”; mgr Magdalena Osińska (KUL) – „Działanie sądów w świetle praworządności”; mgr Radosław Piestrak (KUL) – „Koncesjonowanie działalności kościelnych osób prawnych”; Anna Węgiel (KUL) – „Najwyższa Izba Kontroli jako instytucja gwarantująca zachowanie praworządności”; Magdalena Pochroń (KUL) – „Zasada praworządności w Unii Europejskiej”; mgr Kamil Wiciński (KUL) – „Ograniczanie praw człowieka - zawsze słuszne?”; mgr Janusz Luty (KUL) – „Status prawny lokali w spółdzielniach mieszkaniowych”; mgr Maksymilian Szeląg-Dylewski (UJ) – „Organy podatkowe a zasada praworządności w orzecznictwie sądów administracyjnych”.
Podsumowania dokonał ks. prof. Jan Zimny, który podkreślił ważność podejmowanych zagadnień, zwłaszcza, że konferencja ta jest już konferencją cykliczną i wpisuje się w dyskusję na temat praworządności nie tylko w Polsce. Nie ulega wątpliwości, że poziom merytoryczny referatów świadczy o pasji młodych naukowców problematyką, która wciąż jest aktualna i potrzeba nieustannej dyskusji na tak ważne tematy. Po ocenie wystąpień można być spokojnym o świadomość prawa i krytyczne podejście do kwestii praworządności, która zależeć będzie w jakimś stopniu od dzisiejszych prelegentów. W tym miejscy pozostaje mi pogratulować wysokiego poziomu czynnych uczestników konferencji oraz ich zaangażowania w obszarach praworządności. Dziękuję również Studentom Interdyscyplinarnego Koła Naukowego „Nowoczesne Kształcenie” KUL w Stalowej Woli za ich ofiarna pomoc i zaangażowanie. Podziękowanie dla całego Zespołu składam na ręce Pani Karoliny Kowalczuk, jako koordynatorce organizacyjnej konferencji od strony logistycznej.
Amicus