Ze smutkiem przyjąłem o godz. 10.50 telefoniczną informację o śmierci Abpa Ignacego Tokarczuka. Wymowne są już same tytuły pierwszych komentarzy, jakie pojawiły się w mediach: „Czuło się w nim wolność Kościoła”, „Kapłan bezkompromisowy”, „Obrońca Kościoła i Narodu”, „Odszedł kapłan niezłomny”, „Odszedł mąż stanu”, „Odszedł pasterz wielki i wyjątkowy”, „Odszedł niezłomny heros”, „Jastrzębiem Kościoła”. A we mnie osobiście z uporem odzywa się jeszcze inna struna; „Odszedł Ojciec wolności społecznej w Polsce swojego pokolenia”. Byłem wieloletnim i bardzo bliskim świadkiem Jego życia. Stąd fakt Jego śmierci wzbudził we mnie smutek i ból o tyle głęboki, gdyż to Ksiądz Arcybiskup zrodził mnie do kapłaństwa, a potem posłał mnie do ludu Bożego. Następnie uznał bym podjął dodatkowe studia specjalistyczne na KUL-u po których powierzył mi pracę w Wyższym Seminarium Duchownym i Instytucie Teologicznym w Przemyślu. Po przejściu Jego na emeryturę przez niemal dziesięć lat towarzyszyłem Mu nie tylko w wakacyjnych podróżach. Razem byłem z Nim w Krakowie na spotkaniu z Janem Pawłem II, towarzyszyłem Mu przy otrzymywaniu Orderu Orła Białego z rąk Lecha Kaczyńskiego – ówczesnego Prezydenta RP. Dane mi było nieraz towarzyszyć Mu w Jego wakacyjnym wypoczynku w różnych miejscach diecezji przemyskiej i poza jej granicami. Dziesiątki wspólnych wyjazdów w Bieszczady czy inne okolice Polski. To wspólne przebywanie z Nim, to moje osobiste drugie studia uniwersyteckie, gdzie w jednej osobie były wszelkie władze uniwersyteckie.

Były to także setki rozmów, w których przeważnie Ksiądz Arcybiskup mówił a mnie dane było słuchać, co pewien dołączając swój komentarz albo stawiając kolejne pytanie. Najchętniej lubił rozmawiać o relacjach społecznych a szczególnie dotyczących polskiej wsi. Pamiętam jak bliska Mu była idea powołania Instytutu Socjologii Wsi, którego celem byłoby edukowanie Narodu, po to, by ludzie świadomi swojej godności, zadań i swoich faktycznych możliwości zachowali pełną wolność wewnętrzną i społeczną. Uważał, że tej wolności nie ma prawa ograniczać czy pozbawiać żadna ludzka władza a szczególnie władza państwowa. Wielokrotnie powtarzał, że „Nie będzie ducha wolności, jeśli ludzie nie będą mieć wolności społecznej”. To wpisywało się w jego program duszpasterski składający się z trzech zasadniczych punktów: 1/. Głosić Słowo – czyli ewangelizować; 2/. Integracja poprzez konkretne działanie – np. wspólne budowanie świątyń, punktów katechetycznych, domów parafialnych; 3/. Integracja duchowa – stworzenie takiej sieci parafialnej, żeby ludzie czuli realną wzajemną bliskość z duszpasterzem i ze sobą.

Księża powtarzają sobie fakt, że przy pierwszej budowie świątyni wystąpił do władz państwowych o urzędowe pozwolenie, ale, gdy otrzymał odmowę, to oświadczył, że więcej nie będzie występował o pozwolenie na budowę świątyni, bo ludzie mają społeczne, naturalne prawo do swojej świątyni i władza państwowa nie może tego prawa ograniczać.

Niewielu jest ludzi, także w Kościele, którzy za życia „obrośli” legendą. Ale Śp. Arcybiskupowi Ignacemu Tokarczukowi legenda towarzyszyła już od wielu lat. Myślę, że nie prędko ta legenda wygaśnie, tym bardziej, że może stawać się zarzewiem w mądrej aktywności duchowieństwa także w następnych pokoleniach. Jestem przekonany, że Jego postaci będzie dedykowany najbliższy, czyli szósty numer czasopisma „Pedagogii Ojcostwa”, który zbiegnie się dokładnie z 95-rocznicą urodzin Księdza Arcybiskupa.

Ks. Jan Zimny