Jak ważne są podstawy, fundamenty czy podwaliny nie tylko w budowie materialnej rzeczywistości, ale duchowej, historycznej, ludzkiej czy naukowej – nie potrzeba nikogo przekonywać. Zapewne doskonale pamiętamy słowa ewangeliczne, gdy ktoś zbudował dom na piasku, wymarzony wspaniały dom, ale przyszła burza, runął z wielkim trzaskiem, zbudowany na piasku dom. Bez fundamentu, należytych podwalin nie może się ostać także budowa przyjaźni, współpracy, relacji ludzkich czy narodowych. Jedną z takich postaci – budowniczych przyjaźni opartej na wartościach duchowych i ogólnoludzkich – był János Esterházy, którego ojciec należał do arystokratycznego rodu Esterházych wywodzącego się z Siedmiogrodu zaś matka Elżbieta (Elisabeth) Tarnowska była Polką. Jego życie było pełne krzyża i cierpienia a jednocześnie jego postawa była nacechowana służebnością, troską o człowieka. W marcu 2009 roku, za niesienie pomocy polskim uchodźcom w czasie II wojny światowej, został pośmiertnie odznaczony przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Obecnie trwają przygotowania do rozpoczęcia procesu beatyfikacyjnego poprzez gromadzenie i porządkowanie dokumentów, materiałów. W dniu 18 października 2014 roku (sobota) w tym celu w Drohiczynie odbyło się spotkanie dra Imre Molnara (Węgry) i ks. prof. Jana Zimnego (KUL) z Bpem Bp. Antonim Pacyfikiem Dydyczem OFMCap.
Celem spotkania było omówienie szczegółów związanych z przygotowaniem materiałów do procesu beatyfikacyjnego. W chwili obecnej zgromadzono już wiele materiałów archiwalnych, świadectw ludzi z jego bohaterskiego życia – szczególnie z okresu II wojny światowej. Warto podkreślić i zauważyć, że po opanowaniu Bratysławy przez wojska sowieckie został aresztowany przez NKWD i wywieziony na Łubiankę. Kolejne miesiące spędził na Syberii (w międzyczasie Słowacki Trybunał Narodowy w Bratysławie skazał go na karę śmierci), jednak w 1949 powrócił do kraju. Wyrok śmierci mu darowano, choć do końca życia pozostał w więzieniu (ostatnim miejscem pobytu była miejscowość Mirov). Postrzegany jest jako zdradzony bohater. Jednak jego życie, troska o drugiego człowieka, bohaterska postawa i oddane życie za wartości patriotyczne, świadczą o jego nadzwyczajnej drodze. Esterházy był wybitnym politykiem, bohaterem narodowym, człowiekiem zasad i sprawiedliwym wśród narodów świata.
Może ktoś zapytać, ale dlaczego właśnie w Polsce ma być prowadzone przygotowanie do jego procesu beatyfikacyjnego? Otóż warto podkreślić i przypominać, że Janos Esterhazy urodził się w 1901 roku w Veľkim Zálužiu na Węgrzech. Pochodził z jednej z najpotężniejszych arystokratycznych rodzin węgierskich. W jego żyłach płynęła również polska krew, gdyż jego matką była Elżbieta Tarnowska - córka Stanisława Tarnowskiego - wybitnego profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego. Był również spokrewniony z rodziną Mycielskich. W czasie II wojny uratował setki Żydów. Ukrywał ich we własnym majątku Ujlak. Był jedynym posłem parlamentu słowackiego, który miał odwagę głosować przeciw ustawie o deportacji ludności żydowskiej. Od 1939 roku pomagał również Polakom, organizując po klęsce wrześniowej przerzut polskich żołnierzy na Węgry. Osobiście przewiózł do Budapesztu gen. Kazimierza. Sosnkowskiego.
Przy tej okazji chcemy zaapelować do Wszystkich, którzy posiadają jakiekolwiek materiały na temat tej postaci lub materiały pośrednio związane z tą postacią. Jak zawsze tak i tym razem materiały prosimy nadsyłać w wersji elektrycznej, skanu na adres: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. lub poprzez ten adres prosimy o kontakt a wówczas podamy na jaki adres wysłać materiały oryginalne. Ponadto wszelkie informacje – relacje świadków - także prosimy kierować na wyżej podany adres bądź kierować na niego zapytania, uwagi, propozycje.
Amicus