Ponadczasowe, eleganckie i szlachetne. Takie właśnie są perły. Od zawsze kojarzone z bogactwem, symbolem miłości i czystości. Biżuteria z pereł jest prawdopodobnie najstarszą znaną człowiekowi. Jednak nie o taki rodzaj perły nam chodzi. Perłem bywa także piękno dóbr kultury w postaci obiektów, obrazów, dzieł artystycznych itp. Na trasie Stalowa Wola – Nowa Dęba znajduje się perła w postaci zabytkowego kościoła drewnianego znajdującego się w Stanach. Kościół liczący 71 lat stanowi cenny zabytek, a w swym wyglądzie wewnętrznym i zewnętrznym jest niczym drogocenna perełka. W ostatnim czasie kościół został odrestaurowany, zabezpieczony, zakonserwowany. Jeśli ktoś chciałby delektować się uczuciem piękna, koniecznie musi zobaczyć tę perełkę. W ołtarzu głównym znajduje się obraz św. Jana Gwalberta na koniu – niespotykany w Polsce. Jest to jedyny Patron czczony w tej parafii i kościele na terenie Polski. W ołtarzu lewej nawy bocznej jest obraz św. Tekli zaś w prawej bocznej nawie jest obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem.
Wieś Stany założona została przez hr. Stanisława Tarnowskiego w 1610 r. Pierwszą w tym miejscu kaplicę ufundował w 1697 r. Michał Artur Tarnowski i była ona zależna od parafii Grębów. Z inicjatywy proboszcza tej parafii ks. Jana Gwalberta Przemykalskiego, a także dzięki fundacji Rozalii Tarnowskiej, w 1801 r. powstał drewniany kościół poświęcony głównemu patronowi św. Janowi Gwalbertowi, a następnie św. Tekli. Kościół ten został konsekrowany w 1884 r. przez bpa I. Łobosa. Parafia Stany erygowana została w 1818 r. Utworzyły ją miejscowości, przynależące do parafii Grębów, Rozwadów i Raniżów. Do 1823 r. duszpasterstwo w parafii Stany prowadzili kapłani z Grębowa (pierwszym samodzielnym proboszczem został ks. Michał Kleczyński). Podczas II wojny światowej wysiedlono ludność z miejscowości, przylegających do poligonu. Natomiast świątynia ze Stanów została przeniesiona do Stalowej Woli i stała się pierwszym kościołem tego miasta. W 1945 r. ks. Franciszek Glazara wybudował w Stanach prowizoryczną kaplicę. Nowy, drewniany kościół powstał z inicjatywy ks. Romana Dobrzańskiego w 1946 r. Konsekracja tej świątyni miała miejsce w 1975 r.
Jeśli chodzi o organizację kościelną to rozwijała się ona etapami. Michał Amor Tarnowski ufundował w Stanach pierwszą kaplicę w 1697 roku, przy czym w źródłach historycznych przez cały wiek XVII nie ma wyraźnego przypisania Stanów do określonej parafii. Dopiero w 1727 w protokole powizytacyjnym parafii Grębów odnotowano, że wieś należała do tej właśnie parafii. Od połowy XVIII wieku z polecenia biskupa przemyskiego Stany otrzymały stałą opiekę duszpasterską. Kapłanem najbardziej zasłużonym w sprawie powołania nowej parafii w Stanach był Ks. Jan Gwalbert Przemykalski, wyświęcony w roku 1775, a sprawujący funkcję proboszcza w Grębowie od 13 lutego 1794 roku. Wybudował on pierwszy drewniany kościół w 1802 roku na wzniesieniu 180 m n.p.m., który został konsekrowany przez przemyskiego sufragana biskupa Ignacego Łobosa dopiero w 1884 roku po jego odnowieniu. Kościół został poświęcony Janowi Gwalbertowi, świętemu, który podejmując się reformy życia monastycznego w XI wieku we Włoszech, w Vallombrosa, niedaleko Florencji ustanowił opactwo oparte na regule św. Benedykta. Dziś św. Jan Gwalbert jest patronem pracowników leśnictwa.
Świątynię przyozdabiano poprzez kolejne lata. W tym czasie otrzymała ona kilka obrazów wykonanych przez lubelskiego malarza Władysława Garwickiego, a mianowicie obraz Jezusa Ukrzyżowanego na wzór krzyża z Limpias, Serca Jezusowego, św. Jana Gwalberta na koniu, i obraz św. Tekli, drugiej patronki kościoła. Ten ostatni poświęcono w 1816 roku. Chociaż erygowanie parafii nastąpiło w 1818 roku, to probostwo z pełnymi prawami, jakie mu przysługiwały, rozpoczęło funkcjonowanie dopiero po roku 1823. Na podstawie ksiąg metrykalnych możemy się dowiedzieć, że pierwszym administratorem—kuratorem nowej parafii był Ks. Michał Kleczyński (1823-1825), kolejno ks. Jakub Dobrzyński (1825–1827), a ks. Kąkolewski nosi już tytuł proboszcza parafii Stany (1827—1836). W okresie hitlerowskim kościół zamknięto, a ludność wysiedlono ze względów wojskowych. Niemcy przeznaczyli kościół na opał i sprzedali go w 1942 r. mieszkańcowi z Dęby. Od zagłady obiekty sakralne zostały ocalone przez księdza Józefa Skoczyńskiego, duszpasterza ze Stalowej Woli, który uzyskał pozwolenie od Luftwaffe i w porozumieniu z kurią przemyską zgodę na przeniesienie ich do Stalowej Woli. Tak więc cały kompleks sakralny wraz z wyposażeniem został ocalony i przetrwał okres okupacji. Planowano przenieść go na powrót do Stanów po zakończeniu działań wojennych. Po wojnie jednak, ze względu na wysoki koszt, zrezygnowano z przeniesienia kościoła, a odebrano jedynie wewnętrzny wystrój. Kościół stoi do dziś w Stalowej Woli pośród osiedlowych budynków przemysłowego miasta i w przedziwny sposób stał się kościołem — matką dla wszystkich kościołów i parafii, które powstały tam w okresie późniejszym. Nosi tytuł św. Floriana. Natomiast w Stanach, na miejscu dawnej świątyni, wybudowano nowy drewniany kościół w 1948 r. staraniem ks. Romana Dobrzańskiego. Warto wstąpić do tej wspaniałej zabytkowej świątyni w Stanach.
Amicus