Niby to oczywiste i banalne, ale warto powtórzyć, że wiedza ma niewiele wspólnego z mądrością. Mądrość jest potrzebna zarówno w życiu prywatnym jaki publicznym. Pojęciami jakie są nagminnie mylone są wiedza, inteligencja oraz mądrość. Dla wielu osób te pojęcia funkcjonują jako jedno pojęcie. Jest to, jednak rozumienie tych pojęć w sposób potoczny. Oczywiście zdobywanie doświadczenia życiowego jest tu ważne i nie przypadkiem przez wiele stuleci ceniono ludzi starszych nie dlatego po prostu, że byli starsi, ale dlatego że na ogół byli mądrzejsi. Teraz, w czasach wiedzy, bardziej cenieni są młodzi, bo uważa się, zapewne słusznie, że lepiej potrafią wykorzystać postępy wiedzy. Osoba, która posiada bardzo dużo informacji, czyli wiedzę nie musi wcale być mądra. Wynika to z tego, że wiedza nie musi być w żadnym stopniu związana z praktyką. Innymi słowy ktoś kto posiada wiedzę może jedynie posiadać wiedzę teoretyczną. Mądrość opiera się, zaś na doświadczeniu, które wymaga praktycznego weryfikowania różnych sytuacji i informacji. Osoba mądra może natomiast nie posiadać wiedzy, a jej mądrość może wynikać jedynie z licznych doświadczeń, choćby życiowych, z którymi miała do czynienia.

Nieraz słyszy się opinię o kimś: „taki mądry, a tak głupio postępuje” albo „taki inteligentny, a nie wie co zrobić” albo „moja córka ma wiedzę, skończyła dwa fakultety”. Powyższe określenia niestety nie są poprawne. Bardzo często mylimy mądrość z inteligencją, wiedzę z wykształceniem lub inteligencje z wiedzą. W sumie te przymioty umysłu, mimo że sprawiają wrażenie zależności jednych od drugich, są bardziej niezależne i zależne od siebie. Mądrość to umiejętność podejmowania właściwych decyzji (mądrość teoretyczna) oraz umiejętność właściwego postępowania (mądrość praktyczna). O co prosił Salomon Pana Boga? O mądrość. Można mieć wykształcenie, wiedzę i wiedzieć co należy zrobić (inteligencja), a nawet jak to należy zrobić (roztropność), ale z braku mądrości nie jest się w stanie podjąć właściwych decyzji. Wiedzę możemy zdobywać od innych, ale mądrości musimy nauczyć się sami. Mądrość pomaga nam w odróżnianiu informacji istotnych od nieważnych, wiedzy przydatnej, kreatywnej od tej zwyczajnej, często nieprzydatnej, społecznie nieakceptowanej, a także fałszywej. Można mieć ogromną wiedzę o otaczającym nas świecie, ale być całkowicie pozbawionym mądrości. Przypadki tego typu są aż nader częste. Mądrość to intuicyjna świadomość tego, co musimy wiedzieć, aby móc pomyśleć. Owa intuicyjna świadomość powiązana jest z dużą entropią informacyjną i redundancją. Są to dwa niezbędne elementy w strukturze podmiotowej wiedzy mające wpływ na uruchomienie emocji i motywów niezgodnego ze schematem postępowania.

Wielu powiada, że mądrość to pokora bycia, wiedza to pycha posiadania. Czy, aby rzeczywiście tak jest? Można postawić pytanie: jeśli mądrość może istnieć bez wiedzy, to czy wiedza może istnieć bez mądrości? Spotkać możemy różne odpowiedzi. Niektórzy uważają, że mądrość jest darem, wiedzę zaś można nabyć. Są i tacy, którzy uważają, że na mądrość składa się nie tylko własna wiedza, ale i przewidywanie głupot innych. Czy można zgodzić się z tezą, że każdy głupi ma swoją mądrość, lecz każda mądrość ma swoją głupotę? Można też spotkać się ze stwierdzeniem, że mądrość uszczęśliwia, zaś wiedza zabija. Prawdziwa mądrość nie polega na tym, że nie musimy już słuchać innych ludzi, ale że powinniśmy ich słuchać jeszcze uważniej.

Amicus