Autorytet jest zasłużonym, osobistym dorobkiem danej jednostki, uznawanym w środowisku za prawidłowy i godny naśladowania. Stanowi on wartość moralną, bez przypisywanych korzyści; jest to wzorzec, punkt odniesienia, wywierający wpływ na innych członków wspólnoty. Utożsamiają się oni z owym wzorcem i starają się wdrożyć we własne życie jego elementy, dążą do osiągnięcia wspomnianych wcześniej przymiotów. Autorytetem moralnym można zatem nazwać postawę człowieka wypracowaną najczęściej poprzez postępowanie, poglądy, czy też głoszone przez jednostkę przekonania, będące odnośnikiem dla innych osób. Należy przy tym jednak podkreślić, iż autorytet jest wartością subiektywną, dla każdego nieco odmienną znaczeniowo i kształtującą się pod wpływem środowiska, w jakim egzystuje człowiek, wartości wpajanych w rodzinie a także osobistych dążeń i poglądów poszczególnych osób. W dzisiejszym świecie coraz bardziej uwidacznia się relatywizm moralny, czyli rozchwianie hierarchii wartości, wpływających na formowanie się cech moralnych społeczeństwa. Nad zagadnieniem autorytetu debatowali uczestnicy Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej w dniu 20 lutego 2018 roku w Stalowej Woli zorganizowanej przez Katedrę Pedagogiki Katolickiej KUL. Prelegenci reprezentujący wiele środowisk akademickich przedstawili panoramę aspektów tego zagadnienia.
W naukowej dyskusji podkreślano, że media dzisiaj wszechobecne kreują, lansują bogate osoby, piękne i popularne oraz ich biografie. Nie kreują cichych, szarych ludzi, którzy często ciężką pracą, wyrzeczeniami i wypracowaną wewnętrzną dyscypliną lub swoimi przekonaniami, wartościami dążą do ideałów i dobrych, uczciwych rzeczy. Mimo swojego piękna wewnętrznego nie są zauważani w swoim środowisku, w szkole, w pracy. Zwrócono ponadto uwagę, że w obecnych czasach przeżywamy jednak zauważalny kryzys autorytetów. Stare łacińskie przysłowie mówi: Verba movent, exempla trahunt - słowa poruszają, a przykłady pociągają. Czy jednak można się dziwić młodym ludziom, że nie mogą się we współczesnym świecie odnaleźć, że zanikają tradycyjne wartości, skoro nawet dorośli nie są w tym względzie dobrym przykładem.
Wielu prelegentów zwróciło uwagę, że pierwszą i zapewne najistotniejszą grupą społeczną, w której ramach uwidacznia się wpływ autorytetu na osobowość dziecka, jest rodzina. Zatem rodzice z przyczyn czysto naturalnych stają się pierwszymi wzorcami w życiu młodego człowieka. Ich wpływ na osobowość wychowanka jest nieoceniony zwłaszcza na wcześniejszych etapach rozwoju, kiedy dziecko niemal bezkrytycznie przyjmuje zachowania matki lub ojca jako bezwzględnie słuszne. Ponadto syn czy córka, darzący uznaniem rodzica z uwagi na potwierdzoną kompetencję w określonej dziedzinie wykazują tendencję do rozszerzania zakresu jego wiedzy także na inne obszary życia (jest to tzw. zjawisko irradiacji autorytetu). Dopiero w okresie dojrzewania młody człowiek w sposób bardziej krytyczny odnosi się do informacji otrzymywanych od rodziców, próbując kwestionować ich wiedzę oraz kompetencje.
Jest jeden zasadniczy wniosek: wciąż potrzeba refleksji społecznej, naukowej, osobistej nad sprawą autorytetu. I mimo, że była to już kolejna konferencja zorganizowana w tym środowisku to wciąż jest mocno zauważalna potrzeba permanentnej dyskusji nad tymi kwestiami. Niebawem ukaże się również kolejna publikacja poświęcona tym zagadnieniom. I tak jak dotychczasowe publikacje znalazły wielkie zapotrzebowanie i zainteresowanie swoją treścią, tak i kolejna stanie się ważnym przyczynkiem w dyskusji nad sprawą autorytetu.
Amicus