Author
Dr hab. Zofia Hanna Kuźniewska prof.
Masovian Academy in PłockHistorian, theologian, educator. Scientific research: the history of schooling and education with particular emphasis on the Masovian region and the city of Płock itself, as well as the charitable activities of the Church in Poland in the areas of the Płock diocese.
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-6174-6672 E-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
DOI:
https://doi.org/10.62266/PK.1898-3685.2024.34.06
ABSTRACT
Aim: the purpose of this article is to present the issue of assistance provided by the clergy in the aspect of introducing and maintaining education and effective upbringing among families, especially rural ones, often living even in extreme financial conditions in the Płock diocese in the Płock and Dobrzyń deaneries in the 18th and early 19th centuries. This state of affairs was caused by constant wars and marches of foreign troops throughout the country. At that time, Poland did not exist as a state but was under partition.
Methods: this article uses the historical method and reconstruction of facts. Resources from the Diocesan Archives in Płock were used, as well as material from archival extracts regarding the issue of elementary education contained in the protocols of general and deanery visits.
Results: using archival resources, this study managed to present not only the educational situation in the years 1726-1893 in the Płock diocese in the Płock and Dobrzyń deaneries, but above all, the importance of the help the clergy provided, especially to rural families, which did not exist at that time afford to pay for their children's education.
Conclusion: the assistance provided in matters of education over the centuries, especially in the 18th and early 19th centuries by the clergy, until the emergence of the National Education Commission, laid stable foundations on which education began to develop, now available to all states.
Originality: this study is the first material in Poland that presents the problem of help provided by the clergy in the field of education and upbringing of children, especially from rural families in the Płock diocese, in the Płock and Dobrzyń deaneries in the 18th and 19th centuries.
Keywords: clergy, Church, education, parish, Płock diocese, families, upbringing, parish schools, National Education Commission.
Streszczenie:
Cel: celem niniejszego artykułu jest ukazanie problematyki pomocy podejmowanej przez duchowieństwo w aspekcie wprowadzenia i utrzymania oświaty oraz skutecznego wychowania wśród rodzin, szczególnie wiejskich, żyjących często nawet w skrajnych warunkach materialnych na terenie diecezji płockiej w dekanatach płockim i dobrzyńskim w XVIII i na początku XIX w. Taki stan rzeczy spowodowany był ciągłymi wojnami, przemarszami obcych wojsk przez cały kraj. W owym czasie Polska jako państwo nie istniało ale znajdowało się pod zaborami.
Metody: w niniejszym artykule posłużono się metodą historyczną oraz rekonstrukcją faktów. Wykorzystano zasoby znajdujące się w Archiwum Diecezjalnym w Płocku oraz materiał pochodzący z wypisów archiwalnych, dotyczących kwestii szkolnictwa elementarnego a znajdujących się w protokołach wizytacji generalnych i dekanalnych.
Wyniki: korzystając z zasobów archiwalnych udało się w niniejszym opracowaniu przedstawić nie tylko sytuację oświatowo-wychowawczą w latach 1726-1893 na terenie diecezji płockiej w dekanatach płockim i dobrzyńskim ale przede wszystkim znaczenie pomocy jaką duchowieństwo udzielało szczególnie rodzinom wiejskim, których w ówczesnych czasach nie było stać na opłacanie nauki swym dzieciom.
Zakończenie: pomoc świadczona w sprawach edukacji w ciągu wieków a w szczególności w XVIII i na początku XIX w. przez duchowieństwo, aż do pojawienia się Komisji Edukacji Narodowej, położyła stabilne fundamenty, na których zaczęła się rozwijać coraz lepiej oświata, dostępna już dla wszystkich stanów.
Oryginalność: niniejsze opracowanie jest pierwszym w Polsce materiałem, który przedstawia problem pomocy okazywanej przez duchowieństwo na polu oświatowo-wychowawczym dzieci, szczególnie z rodzin wiejskich na terenie diecezji płockiej, w dekanatach płockim i dobrzyńskim w XVIII i XIX w.
Słowa kluczowe: duchowieństwo, Kościół, oświata, parafia, diecezja płocka, rodziny, wychowanie, szkoły parafialne, Komisja Edukacji Narodowej.
Pages: 78-90
DOWNLOAD FULL ARTICLE
