AUTHOR
Dr Joanna Buława-Halasz
University of Szczecin in Szczecin
Educator, sociologist, psychosocial advisor, scientific research in the field of: re-validation and correction pedagogy, early support for child development, education management, special educator - therapist of autistic people; therapy and rehabilitation of people with autism spectrum disorder.
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-2693-7219 E-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
CC-BY-NC-ND 4.0 Deed
DOI
https://doi.org/10.62266/PK.1898-3685.2023.32.18
ABSTRACT
The text is an attempt to answer the question whether the sense of humor in a teacher-therapist of a person with autism spectrum disorder is important due to the course of therapy due to specific difficulties experienced by autistic people, e.g. the difficulties in reading jokes or recognizing authority figures. The article shows that the sense of humor has many functions, is closely related to creativity and work atmosphere, and is an indispensable tool in the work of a teacher-therapist for an autistic person.
Keywords: sense of humor, teacher-therapist of a person with autism spectrum disorder.
REFERENCE
Andron L. (ed)., Our Journey Through High Functioning Autism and Asperger Syndrome. A Roadmap, Jessica Kingsley Publishers, London and Philadelfia 2001.
Astington J. W., Baird J. A., Why Language Matters for Theory of Mind, New York: Oxford, University Press, 2005.
Attwood T., Zespół Aspergera. Kompletny przewodnik, Harmonia Universalis, Gdańsk 2013.
Baron-Cohen S., Lesile A. M., Frith U., Does the autistic child have a theory of mind, „Cognition”, 21, 1985.
Baron-Cohen S., The Theory of Mind Hypothesis of Autism: History Prospects of the Idea, „The Psychologist: Bulletin of the British Psychological Society”, 5, 1992.
Bartuś E., Integralna działalność nauczyciela w pracy z uczniami, [w:] J. Wyczesany (red.), Dydaktyka specjalna – zagadnienia wybrane, Gdańsk 2014.
Buława-Halasz J., Rehabilitacja społeczna i zawodowa dorosłych osób autystycznych. Studium fenomenograficzne z zastosowaniem teorii społecznej Pierre’a Bourdieu, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2017.
Chłopicki W., O humorze poważnie, Polska Akademia Nauk, Kraków 1995.
Chłopicki W., Przegląd polskich badań nad humorem w filozofii, literaturze i językoznawstwie, [w:] Brzozowska D., Chłopicki W. (red.), Humor polski, Tertium, Kraków 2014.
Doroszewska J., Nauczyciel – wychowawca w zakładzie leczniczym, Warszawa 1963.
Dudzikowa M., Osobliwości śmiechu uczniowskiego, Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 1996a.
Dudzikowa M., Śmiech uczniowski jako wyzwanie pedagogiczne. (Konteksty pytań o autorytet nauczyciela), [w:] M. Dudzikowa (red.), Nauczyciel – uczeń. Między przemocą a dialogiem: obszary napięć i typy interakcji, Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 1996b.
Grochowska A., Poczucie humoru jako cecha ludzi twórczych, [w:] A. Grochowska i in. (red.), Studia z Psychologii, Warszawa 1996.
Grzegorzewska M., Listy do Młodego Nauczyciela, Warszawa 1957, 1958, 1959, 1961,1967.
Grzegorzewska M., Pedagogika specjalna, PIPS, Warszawa 1964.
Howlin P., Baron-Cohen S., Hadwin J., tłum. Karwala M., Jak uczyć dzieci z autyzmem czytania umysłu, Wydawnictwo JAK, Kraków 2010.
Jagielska G., Dziecko z autyzmem i zespołem Aspergera w szkole i przedszkolu. Informacje dla pedagogów i opiekunów, Warszawa 2010.
Jurasz B., Postawa twórcza a poczucie humoru, [w:] W. Dobrołowicz, K.J. Szmidt, I. Pufal‑Struzik, U. Ostrowska, J. Gralewski, (red.), Kreatywność kluczem do sukcesu w edukacji, Wszechnica Polska – Szkoła Wyższa Towarzystwa Wiedzy Powszechnej w Warszawie, Warszawa 2006.
Kosakowski Cz., Węzłowe problemy pedagogiki specjalnej, Wyd. Edukacyjne AKAPIT, Toruń 2003.
Lyons V., Fitzgerald M., Humor in Autism and Asperger Syndrome, „Journal of Autism and Developmental Disorders”, Vol. 34, No. 5, October 2004.
Nęcka E., Czego nie wiemy o twórczości?, „Przegląd Psychologiczny”, nr 1, 1987.
Nęcka E., Psychologia twórczości, GWP, Gdańsk 2002.
Ochwat P., Rola humoru w procesie dydaktyczno-wychowawczym, „Edukacja”, 2019, 1(148).
Olejnik U., Style poczucia humoru nauczycieli według modelu Roda Martina. Badania pilotażowe, „Lubelski Rocznik Pedagogiczny”, t. XXXVIII, z. 3, 2019.
Olszewski S., Obraz profesji pedagoga specjalnego (na podstawie definicji formułowanych przez pedagogów specjalnych), „Niepełnosprawność. Dyskursy pedagogiki specjalnej”, nr 27/2017.
Parys K., Subiektywne teorie twórczości pedagogów specjalnych, [w:] T. Żółkowska, J. Buława-Halasz, Ł. Skryplonek (red.), Pedagogika specjalna – koncepcje i rzeczywistość. NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ W SPIRALI NAUKOWYCH ROZWAŻAŃ, tom X, Szczecin 2015.
Pirecki K., Humor w wychowaniu, WAT, Warszawa 2000.
Popek S., Zdolności i uzdolnienia twórcze – podstawy teoretyczne, [w:] S. Popek (red.), Aktywność twórcza dzieci i młodzieży, WSiP, Warszawa 1988.
Premack D. G., Woodruff G., Does the chimpanzee have a theory of mind? „Behavioral nad Brain Sciences”, 1, 1978.
Pufal‑Struzik I., Twórczy uczeń w nauczycielskich naiwnych teoriach natury ludzkiej, [w:] W. Dobrołowicz, K. J. Szmidt, I. Pufal‑Struzik, U. Ostrowska, J. Gralewski (red.), Kreatywność kluczem do sukcesu w edukacji, Wszechnica Polska – Szkoła Wyższa Towarzystwa Wiedzy Powszechnej w Warszawie, Warszawa 2006.
Rusek A., Wielowymiarowość humoru, „Innowacje Psychologiczne”, 2012, t. 1, nr 1.
Schulz R., Twórczość. Społeczne aspekty zjawiska, PWN, Warszawa 1990.
Stypulkowska J., Humor i inne aspekty wykonania Rysunkowego Testu Twórczego Myślenia, „Psychologia Wychowawcza”, 43, 2000.
Suchowierska M., Ostaszewski P., Bąbel P., Terapia behawioralna dzieci z autyzmem – teoria, badania i praktyka stosowanej analizy zachowania, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot 2012.
Tokarz A., Poczucie humoru a aktywność twórcza człowieka, „Psychologia Wychowawcza”, nr 4, 1991.
Tomczuk-Wasilewska J., Przegląd narzędzi do pomiaru poczucia humoru, „Roczniki Psychologiczne”, tom XIII, numer 2, 2010.
Tomczuk-Wasilewska J., Psychologia humoru, Wydawnictwo KUL, Lublin 2009.
Turner J., Struktura teorii socjologicznej, PWN, Warszawa 2003.
Werth A., Perkins M., Boucher J., 'Here's the weavery looming up': verbal humour in a woman with high-functioning autism, „Autism”, 2001 Jun; 5(2): 111-25.
Netografia:
ICD-11, WHO, [w:] https://icd.who.int/browse11/l-m/en (dostęp 18.10.2022 r.).
Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela, Dziennik Ustaw 2019, poz. 1450, https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20190001450 (dostęp 09.10.2022 r.).
Ruch W. https://www.psychologie.uzh.ch/dam/jcr:00000000-38b5-2dd4-0000-000063008826/75_m_2004_Ruch_VIAhumor.pdf (dostęp 12.10.2022 r.).
Strona internetowa Stowarzyszenia Pomocy Dzieciom z Ukrytymi Niepełnosprawnościami im. H. Aspergera „NIE-GRZECZNE DZIECI”: https://niegrzecznedzieci.org.pl/asperger/skuteczne-strategie-postepowania-z-ludzmi-dotknietymi-lagodna-forma-autyzmu/ (dostęp 12.10.2022 r.).
Pages: 231-240
DOWNLOAD FULL ARTICLE
