• fot-01.jpg
  • fot-02.jpg
  • fot-03.jpg
  • fot-04.jpg
  • fot-05.jpg
  • fot-06.jpg
  • fot-07.jpg
  • fot-08.jpg

 

Recenzent: Ks. Prof. Dr hab. Jan Zimny

 

Recenzja pracy habilitacyjnej Kapłuna Andrzeja,

„Rozwój systemu kształcenia wykwalifikowanych pracowników w Bułgarii i Polsce na przełomie XIX – XX wieku”, Kijów 2011.

 

W dobie wielu przemian ważnym jest permanentne kształcenie, które stwarza szansę na funkcjonowanie w nowych warunkach życia. Celem kształcenia zawodowego jest przygotowanie do wykonywania konkretnego zawodu. Skuteczna edukacja zawodowa winna być jednym z priorytetowych zadań polityki oświatowej państwa. Należy zatem pamiętać, iż w systemie edukacji zawodowej winny występować takie elementy, które spowodują, aby wiedza i umiejętności nabywane w procesie kształcenia umożliwiały osobom uczącym się odnalezienie swojego miejsca na rynku pracy zgodnie z potwierdzonymi kwalifikacjami, jak najbliższymi zapotrzebowaniu pracodawców. Tylko integracja obu nurtów kształcenia – ogólnego i zawodowego – odpowiadająca potrzebom osób uczących się, umożliwi wyposażenie uczniów w kompetencje kluczowe i da im rzetelne przygotowanie zawodowe, zbliżając tym samym kształcenie zawodowe do potrzeb rynku pracy.

Wychodząc naprzeciw dynamicznym zmianom zachodzącym w gospodarce i na rynku pracy, wiele krajów proponuje nową strukturę i model kształcenia, w którym wyodrębnione w zawodzie kwalifikacje, nabywane w szkole lub poza szkołą, będzie można potwierdzać w trakcie procesu kształcenia w całorocznie funkcjonujących ośrodkach egzaminacyjnych. Poszukiwania takich rozwiązań jest zadaniem każdego państwa i wszystkich uprawnionych i odpowiedzialnych podmiotów.

Praca Pana Kapłuna Andrzeja licząca sześć rozdziałów przybliża czytelnikowi historyczna panoramę przemian w zakresie rozwoju systemu kształcenia wykwalifikowanych pracowników w Bułgarii i w Polsce. W poszczególnych rozdziałach autor dokonuje zobrazowania sytuacji tegoż kształcenia w okresach transformacji począwszy od 1880 roku. Rozdział pierwszy ukazuje teoretyczno-metodologiczny problem rozwoju profesjonalnej oświaty w Bułgarii i w Polsce. Autor omawia w nim m.in. przedstawicieli literatury poświęconej tym zagadnieniom. W rozdziale drugim przedstawiona została sytuacja systemu, jaka miała miejsce w latach 1880-1950. Okres ten jest z wielu powodów o tyle interesujący, że obejmuje on czas przemian politycznych, ustrojowych a konkretnie czas panowania komunizmu. Kolejny trzeci rozdział poświęcony strategii rozwoju systemu w umowach industrialnych 1950-1990. Z kolei w czwartym rozdziale ukazana została reforma systemu oświaty, jaka miała miejsce w latach 1990-2005 – oczywiście zarówno w Polsce jak i w Bułgarii. Treść rozdziału piątego zatytułowanego „Systemy zarządzania szkolenia wykwalifikowanych pracowników w Bułgarii i Polsce” przenosi nas w rzeczywistość współczesną przybliżając stan faktyczny owego przygotowania zawodowego. Dysertacje kończy rozdział szósty noszący tytuł „Prognozowanie rozwoju systemów kształcenia zawodowego w Bułgarii i Polska w zakresie globalizacji i integracji procesów”. Wszystkie razem tworzą integralną całość tematyczną.

Na szczególną uwagę zasługują wnioski Autora, które dość szeroko kreślą propozycje dalszego rozwoju i badań nad tym zagadnieniem. Autor stara się wskazać kierunki badań naukowych, bułgarskich i polskich badaczy w zakresie systemów kształcenia zawodowego, wpływu rozwoju społeczno-gospodarczego w szczególności na kształcenie wykwalifikowanych specjalistów, w celu określenia specyfiki nauczania i procesu produkcji profesjonalnych instytucji. Ponadto Autor twierdzi, iż jego badania wykazały, że kształcenie w Bułgarii, Polsce i na Ukrainie mają złożoną historyczną ścieżkę, przetrwały różne polityczne i gospodarcze sytuacje i niektóre z nich stały się istotnym czynnikiem poprawy edukacji, kultury oraz personelu technicznego. Ważnym także wnioskiem jest stwierdzenie, że minione doświadczenia w pewnym stopniu pomogły określić strategiczne kierunki kształcenia zawodowego. Doświadczenia minionych lat, co prawda, posiadały swoisty charakter, to pewne jego elementy stały się wyznacznikiem do dalszego rozwoju kształcenia zawodowego.

Ponadto dodać należy, że nowatorstwo dysertacji polega przede wszystkim na uzasadnieniu teoretyczno-metodologicznych zasad funkcjonowania szkolnictwa zawodowego w Bułgarii i Polsce z uwzględnieniem kontekstu globalnego i narodowościowego. Aktualność tematu badania jest uzasadniona. Nie ulega wątpliwości, że opracowanie Pana А.W. Kapłuna stanowi ważny wkład do pedagogiki porównawczej, która stwarza nowe możliwości nie tylko współpracy, ale i kreowania nowych form kształcenia zawodowego. Owszem, w dysertacji można spotkać wątki, które podlegają dyskusji i niekoniecznie każdy czytelnik może się z nimi do końca zgodzić.

Na pozytywne podkreślenie zasługuje też logiczny układ struktury opracowania, wykorzystana szeroko literatura naukowa na ten temat zarówno z Polski jak i z Bułgarii. Zastosowane metody badawcze są w pełni adekwatne do podjętego tematu i celów podstawionych u początku pracy. Zapewne stanowi ona inspirację do prowadzenia tego rodzaju badań w innych państwach w celu dokonania porównania kształcenia zawodowego.

Jak wiemy, iż problem przygotowania wykwalifikowanych pracowników pozostaje tematem otwartym i stanowi aktualne zadanie do podjęcia przez wszystkie państwa, zwłaszcza w dobie trwającego kryzysu gospodarczego. Rozwój gospodarki, postęp techniczny i technologiczny, wzrost wymagań zawodowych w związku z dynamicznym rozwojem gospodarki, rosnąca mobilność zawodowa i geograficzna pracowników i pracodawców, odpowiednie dostosowanie oferty edukacyjnej do potrzeb rynku stanowią poważne wyzwanie dla jednostek prowadzących przygotowanie i prowadzenia kształcenia. Dualny system kształcenia prowadzony kiedyś przez jednostki szkoleniowe wydaje się, iż w dzisiejszych czasach jest czymś koniecznym i nieodzownym. Należy zatem ufać, że praca autorstwa Kapłuna Andrzeja stanowić będzie przyczynek do podjęcia tych wyzwań.